Egilsstaðir eru ungt þéttbýli þótt samnefnt býli sé gamalt og forn þingstaður. Á þessu ári er 50 ára afmæli sveitarfélagsins haldið hátíðlegt en það var stofnað 1947, út úr Vallahreppi og Eiðahreppi.

Brú yfir Lagarfljótið árið 1905 beindi umferð hjá garði og ýtti undir þjónustustarfsemi. Ákvörðun um læknissetur og byggingu sjúkraskýlis á Egilsstöðum skipti miklu máli varðandi þéttbýlismyndun á 5. áratugnum en fyrstur einstaklinga hóf danskur maður, Osvald Nielsen, byggingu íbúðarhúss í þorpslandinu.

Egilsstaðir urðu sérstök sókn í Vallanesprestakalli árið 1960. Vitað er um bænahús á Egilsstöðum á miðöldum en bygging kirkju hófst ekki fyrr en 1968. Frá 1957 fór helgihald fram í húsnæði barnaskólans en Egilsstaðakirkja var vígð 16. júní 1974. Sóknarnefnd og sveitarstjórn beittu sér fyrir því sem þjóðhátíðarverkefni að ljúka kirkjunni og vígja hana á 1100 ára afmæli landnámsins.

Þetta var ekki fyrsta framtak sveitarstjórnar í kirkjumálum því strax 1949 skipaði hún nefnd til að undirbúa gerð grafreits. Nefndin lagði til það vor að grafreiturinn yrði á uppfyllingu á Gálgaási sem þá var nyrst í þorpinu og fyrirhugaður kirkjustaður. Eftir frekari athuganir og umfjöllun sveitarfunda var þó kirkjugarðinum ákveðinn hagfelldur staður á svokölluðum Hringtjarnarmó sunnan byggðarinnar, austan þjóðvegarins inn Vellina.

Egilsstaðakirkja var vígð 16. júní 1974.

Um 120 merkt leiði

Samið var við landeiganda, Kaupfélag Héraðsbúa, en eitthvað tafði málið að í lögum var gert ráð fyrir að sóknarnefnd en ekki hreppsnefnd annaðist kirkjugarð. Við andlát Eiríks Þorkelssonar, föður Steinþórs listamálara og frumbyggja á Egilsstöðum, í febrúar árið eftir, ábyrgðist hreppsnefnd, svo hægt væri að taka garðinn í notkun, allar skuldbindingar varðandi friðun og viðhald hans þar til formleg sóknarnefnd tæki við.

Kvenfélagið Bláklukka gróðursetti víðirunna í garðinum 1959. Um 1990 og næstu ár var garðurinn stækkaður til suðurs og ný girðing gerð umhverfis hann og nýtt hlið að austanverðu við nýja aðkomu að garðinum. Í hliðinu, sem Bjarni Ólafsson lektor teiknaði, er gömul klukka. Skýli var reist í garðinum og fleira gert til þæginda og fegrunar, svo sem að koma fyrir lýsingu í garðinum og lágspennulögn vegna ljósa á leiði. Leiði eru um 120, smekklega merkt og yfir 350 ónýttir legstaðir innan núverandi garðs.

Lionsklúbburinn Múli keypti, með stuðningi sóknarinnar, vandaðan líkbíl haustið 1994, sem hann annast rekstur á. Á Egilsstöðum eru einnig smíðaðar líkkistur og nýleg kapella er á sjúkrahúsinu.

Séð yfir kirkjugarðinn og sáluhliðið á Egilsstöðum.

Bók í vændum

Útfarir voru frá heimahúsum fyrir daga kirkjunnar er jarðsett var í sveitarfélaginu og getið skal eldri heimagrafreits á Egilsstaðabýlinu. Rekum var almennt kastað í garði og sungið þar oftast, eftir því sem vitað er, sálmurinn ,,Í friði látinn hvíli hér". Nú síðustu ár er í vaxandi mæli farið að kasta rekum í kirkju.

Örfá leiði voru í garðinum eftir fyrsta áratuginn og fátt um jarðarfarir lengi vel. Síðari ár hefur eldra fólki þó fjölgað og auk þess orðið töluvert um að fólk annars staðar af Héraði sé jarðsett á Egilsstöðum. Að því stuðlar góð aðstaða varðandi útfarir svo sem rúmgóð kirkja (tekur nálega 300 manns í sæti) er þykir afar gott sönghús og bæjarprýði. Kirkjuna teiknaði Hilmar Ólafsson en hún stendur á Gálgaási, nú miðsvæðis í bænum, og helgar Kristi þann stað sem forðum var dómi og dauða vígður.

Prestssetur var ákvarðað á Egilsstöðum 1980 þó þar hafi prestar setið frá 1975 og áður tímabundið. Íbúar eru um 1650.

Væntanleg er bók um sögu sveitarfélagsins sem meðal annars greinir frá ýmsu úr sögu safnaðarins.