| Messað á söguslóðum |  |
| Borg á Mýrum... er eitt sögufrægasta bæjar- og kirkjustæði landsins. Jörðin sem Skalla-Grímur Kveldúlfsson nam og Egill sonur hans gerði fræga með verkum sínum, sem vígamaður og skáld. Það er ótvíræður ævintýraljómi yfir nafni þessa staðar, ekki síður en útliti, því Borg er ekki aðeins sögufræg, heldur jafnframt eitt fegursta bæjarstæði landsins. Klettaborgin, sem bærinn var nefndur eftir, minnir óhjákvæmilega á ævintýri og álfasögur og útsýnið frá Borg á Mýrum er engu líkt. |
|
| Kirkja var reist að Borg rétt eftir kristnitöku, og samkvæmt frásögn Laxdælasögu var Kjartan Ólafsson, hetja, glæsimenni og dóttursonur Egils Skallagrímssonar, jarðsunginn árið 1003 í nývígðri Borgarkirkju, sem var „í hvítavoðum", eins og segir í Laxdælu. Kirkjan að Borg var því ein sú fyrsta sem reis á Íslandi og að líkindum sú fyrsta á Vesturlandi. Enn er leiði Kjartans eitt af gersemum Borgar á Mýrum, þar sem það stendur við austurhlið kirkjugarðsins, merkt fagurlega rúnaskreyttum steini, eftirlíkingu upprunalegs miðaldasteins úr garðinum sem nú er geymdur á Þjóðminjasafni Íslands. Leiði þetta er ólíkt öðrum leiðum í garðinum, því það er umfangsmeira auk þess sem það snýr þvert á önnur leiði, eða í suður/norður. Prestur á Borg er Þorbjörn Hlynur Árnason. Hann var heimsóttur einn fagran sunnudag í byrjun mars. Það var messað að Borg þennan dag og Egill Skallagrímsson var hafður að umtalsefni í ræðunni. Þorbjörn Hlynur var spurður hvort hið heiðna skáld styngi oft upp koll-inum í ræðum hans. „Nei. Þetta er eiginlega einsdæmi og ástæða þess að ég talaði um Egil var að efnið hefur beina almenna skírskotun í daglegt líf nútímamanna, hverrar trúar sem þeir kunna að vera. Þegar Egill missti syni sína missti hann lífslöngunina, en í stað þess að gefast upp og deyja skapaði hann ódauðlegt listaverk úr til-finningum sínum, öðrum til gagns og gleði. Þetta kennir okkur, ef vel er gáð, að ekkert myrkur er svo svart að ekki megi finna þar eitthvað jákvætt til að byggja á og miðla öðrum." | |
| En er ekki
dálítið sérstakt að þjóna á stað sem á sér svo mikla sögu? „Jú" svarar Þorbjörn Hlynur. „Það er ákaflega gaman og gott að vera hér á Borg. Maður finnur fyrir sögunni og það er ánægjulegt að hugsa til þess að hér voru sum helstu stórmenni fortíðarinnar. En sem betur fer ætlast enginn til þess að nútímaprestur feti blóðug spor Egils Skallagrímssonar. Það er hinsvegar ekki nóg með að Egill hafi búið á Borg, heldur var Snorri Sturluson, sem talinn er líklegur höfundur Egilssögu, hér í ein fjögur ár frá 1202-6, áður en hann flutti að Reykholti. Ég tel að Snorri hafi farið héðan vegna þess að Reykholt var nær þjóðbraut en Borg, sem þá var úr alfaraleið. Hann hefur örugglega ekki flutt til að bæta hjá sér útsýnið. Sögulegt mikilvægi Borgar fer ekki á milli mála þegar ferðamannastraumurinn hefst hér á sumrin. Hingað koma á milli 20 og 25 þúsund ferðamenn á ári, sem er mikil umferð og stundum finnst manni einkennilegt að ekkert skuli koma frá ríkinu til rekstrar og viðhalds svo mikilvægs staðar. Hins-vegar hefur bæjarfélagið hér í Borgarnesi stutt vel við sóknina okkar og viðurkennt mikilvægi Borgar. Mikið hefur verið lagt upp úr því að viðhalda kirkjugarðinum og halda honum fallegum, því hann setur mikinn svip á staðinn. Árin 1993-4 var hlaðinn nýr veggur meðfram suður- og austurhliðum hans og smíðað nýtt hlið sem snýr út að bílastæðinu. Þar að auki þarf garðurinn mun meira viðhald en venjulegir sveitakirkjugarðar, sem ekki þarf að slá nema einu sinni á sumri. Hér þarf að gera meira, því hingað kemur mikill mannfjöldi sem gengur um garðinn." |
|
 Legsteinn Kjartans Ólafssonar |
En hversu lengi hefur Þorbjörn Hlynur þjónað að Borg? „Ég vígðist hingað á hvítasunnu fyrir 17 árum og hef verið hér síðan, fyrir utan fimm ára hlé þegar ég gegndi embætti biskupsritara. |
| Hér finnst okkur gott að vera og það er ekkert fararsnið á fjölskyldunni.Nóg er að gera því prestakallinu fylgja, auk Borgar, Borgarneskirkja, Álftártungukirkja, Álftaneskirkja og Akur. Svæðið sem ég þjóna er því stærra en Gazasvæðið, þótt hér búi reyndar mun færri. Auk prestsembættis gegni ég embætti prófasts fyrir Borgarfjarðarprófastsdæmi. Það eru miklir og góðir kostir sem fylgja því að búa hér, en jafnframt nokkrir gallar. Þessi nálægð við söguna og einstök náttúrufegurðin gera það að verkum að ekki er hægt að ímynda sér betri stað að búa á. Þessum góðu kostum fylgir hinsvegar gríðarleg umferð ferðamanna, sem getur valdið talsverðu ónæði. En þetta er óhjákvæmilegt á svona stað. Stundum getur maður þó ekki annað en óskað þess að stjórnvöld eða hagsmunaaðilar tækju að sér að sinna þessu fólki. Þetta breytir því ekki að við höfum mikinn áhuga á að bæta, fegra og vernda þetta land. Við höfum talsvert unnið í þessu og m.a. fengið mikið land hér næst staðnum verndað. Það er eins hér á Borg og á öðrum söguslóðum hér á landi að það er algerlega á valdi staðarhaldara eða landeiganda að viðhalda andliti staðarins. Slíku fylgir mikil vinna ef vel á að vera. Yfirvöld jafnt sem stjórnendur fyrirtækja í ferðaiðnaði, sem gera út á þessa staði eins og þeir eigi þá, sýna þessum málefnum lítinn sem engan áhuga." | |
Séra
Þorbjörn Hlynur í| Mikil og sérstök höggmynd prýðir hlaðið að Borg. Þorbjörn Hlynur var spurður um hana. „Þetta er afsteypa af Sonatorreki Ásmundar Sveinssonar, sem var eitt af síðustu stóru verkunum hans frá um 1960. Það er hans útfærsla og túlkun á ljóði Egils Skallagrímssonar, sem er ein af perlum ís-lenskrar bókmenntasögu, og kringum-stæðum þess í Egilssögu. Verkið var sett hér upp 1981, árið áður en við fluttumst hingað. Ásmundur átti ættir að rekja hingað í sveitina auk þess sem foreldrar hans hvíla hér í kirkjugarðinum. Það er vel við hæfi og mjög mikilvægt að hafa þetta mikla og merka verk hérna. Það er fallegt, áhrifamikið og setursterkan svip á staðinn . |
Mjög erumk tregt
|
